منظور از قرار جلب به دادرسی چیست؟
قرار جلب به دادرسی یکی از تصمیمات مهم قضایی در مرحله تحقیقات مقدماتی پروندههای کیفری در ایران است. این قرار نقش کلیدی در تعیین سرنوشت متهم و ادامه روند رسیدگی به پرونده در دادگاه دارد. این قرار از سوی دادسرا صادر میشود و به این معناست که مقام قضایی تشخیص داده است که دلایل و شواهد کافی برای انتساب جرم به متهم وجود دارد و اتهام متوجه اوست. به عبارت دیگر، صدور این قرار نشاندهنده این است که بزه انتسابی در مرحله تحقیقات مقدماتی محرز شناخته شده است.
قرار جلب به دادرسی چیست؟
قرار جلب به دادرسی یکی از قرارهای نهایی صادره از سوی دادسرا (توسط بازپرس یا دادیار) در مرحله تحقیقات مقدماتی است. این قرار به این معناست که مقام قضایی تشخیص داده که اتهام متوجه متهم است و دلایل کافی برای محاکمه او در دادگاه وجود دارد.
چنانچه زمان کافی برای مطالعه نداریدف ویس قرار جلب به دادرسی رو گوش کنید.
اثر قرار جلب به دادرسی چیست؟
اثر اصلی این قرار، متوجه شدن اتهام نسبت به متهم و ارجاع پرونده از دادسرا به دادگاه کیفری صالح جهت رسیدگی و صدور حکم مجازات است. این قرار مقدمهای برای صدور کیفرخواست توسط دادستان و شروع مرحله محاکمه است. بر اساس ماده ۲۷۶، اثر آن شامل احضار متهم، تفهیم اتهام، اخذ آخرین دفاع و ارسال پرونده بهدادگاه است.
تفاوت قرار جلب به دادرسی با دستور جلب و کیفرخواست
مهم است که قرار جلب به دادرسی با “دستور جلب” اشتباه گرفته نشود؛ دستور جلب به معنای بازداشت فرد است، در حالی که قرار جلب به دادرسی صرفاً جرم متهم را در مرحله دادسرا قطعی اعلام میکند (به این معنا که دلایل برای محاکمه کافی است) و مقدمهای برای فرستادن پرونده به دادگاه است. همچنین، قرار جلب به دادرسی با “کیفرخواست” تفاوت دارد. قرار جلب به دادرسی توسط بازپرس یا دادیار در مرحله تحقیقات مقدماتی صادر میشود و بیانگر کفایت دلایل برای محاکمه متهم است. در مقابل، کیفرخواست پس از تأیید قرار جلب به دادرسی توسط دادستان تنظیم میشود و در واقع مستند قانونی است که دادستان بر اساس آن از دادگاه درخواست رسیدگی به جرم و تعیین مجازات را میکند. بنابراین، قرار جلب به دادرسی مقدمهای برای صدور کیفرخواست و ارسال پرونده به دادگاه است.
شرایط اصلی صدور قرار جلب به دادرسی
بر اساس منابع، صدور قرار جلب به دادرسی نیازمند احراز شرایط و ارکان قانونی خاصی است. این شرایط عبارتند از:
- وجود دلایل و مدارک کافی برای انتساب جرم به متهم: باید شواهد و مستندات محکمی علیه متهم در پرونده موجود باشد که نشان دهد او مرتکب جرم شده است. این دلایل میتواند شامل شهادت شهود، گزارش ضابطان قضایی، اقرار متهم، اسناد و مدارک معتبر، نظریه کارشناسی و سایر ادله قانونی باشد.
- احراز وقوع جرم: باید مشخص شود که آیا عملی که رخ داده، از نظر قانونی جرم محسوب میشود و واقعاً جرمی اتفاق افتاده است. اگر عمل انجام شده جرمانگاری نشده باشد، قرار منع تعقیب صادر میشود.
- وجود عناصر قانونی، مادی و معنوی جرم: عمل متهم باید تحت شمول یکی از مواد قانونی مرتبط با جرائم قرار گیرد (عنصر قانونی)، عمل انجام شده باید جرم محسوب شود (عنصر مادی)، و فرد باید قصد و نیت مجرمانه داشته باشد (عنصر معنوی). اگر این سه عنصر وجود نداشته باشند، قرار جلب به دادرسی صادر نمیشود.
- عدم وجود موارد قانونی برای موقوف شدن تعقیب: در صورتی که دلایل قانونی برای توقف یا موقوف شدن تعقیب وجود داشته باشد (مانند عفو عمومی، گذشت شاکی در جرائم قابل گذشت، فوت متهم، یا مشمول مرور زمان شدن جرم)، امکان صدور قرار جلب به دادرسی وجود ندارد.
- علم یا اطمینان یافتن مقام قضایی (بازپرس یا دادیار) مبنی بر وقوع جرم توسط متهم: مقام قضایی باید پس از بررسی مدارک و شواهد به این اطمینان برسد که جرم توسط متهم به وقوع پیوسته است. گاهی این تشخیص توسط دادستان یا دادگاه نیز ممکن است صورت گیرد.
- اقرار متهم به ارتکاب جرم: در صورتی که متهم نزد بازپرس یا دادیار اقرار به ارتکاب جرم کند و متخصصان سلامت روانی اقرار او را تأیید کنند، قرار جلب به دادرسی صادر خواهد شد.
مراحل صدور قرار جلب به دادرسی
صدور این قرار طی چندین مرحله حقوقی انجام میشود:
1.تشکیل پرونده و انجام تحقیقات مقدماتی:
پس از اعلام جرم (توسط ضابطان دادگستری) یا شکایت شاکی خصوصی، پرونده به دادسرا ارسال و بازپرس یا دادیار تحقیقات لازم را آغاز میکنند. این مرحله شامل جمعآوری ادله، بازجویی از متهم، اخذ اظهارات شاکی، بررسی مدارک و مستندات، و در صورت لزوم تحقیقات محلی است.
2.اخذ آخرین دفاع از متهم:
پیش از صدور یکی از قرارهای نهایی دادسرا، از جمله قرار جلب به دادرسی، باید آخرین دفاع از متهم اخذ شود. احضاریه برای اخذ آخرین دفاع میتواند نشانهای از احتمال صدور این قرار باشد.
3.بررسی ادله و اظهارنظر بازپرس/دادیار:
بازپرس یا دادیار پس از تکمیل تحقیقات و بررسی ادله موجود در پرونده، نظر خود را مبنی بر کفایت دلایل برای انتساب جرم و مجرم بودن متهم اعلام میکند.
4.صدور قرار جلب به دادرسی توسط بازپرس/دادیار:
در صورتی که شرایط قانونی احراز شود و مقام قضایی اتهام را متوجه متهم تشخیص دهد، قرار جلب به دادرسی را صادر میکند.
5.ارسال قرار به دادستان برای تأیید:
قرار صادر شده توسط بازپرس باید برای دادستان ارسال شود تا ایشان نظر خود را اعلام کند. دادستان معمولاً سه روز فرصت دارد تا موافقت یا عدم موافقت خود را با قرار صادر شده اعلام کند.
6.اظهارنظر دادستان و صدور کیفرخواست:
- اگر دادستان با نظر بازپرس مبنی بر صدور قرار جلب به دادرسی موافق باشد، ظرف دو روز اقدام به صدور کیفرخواست مینماید. بر اساس مواد ۲۶۸ و ۲۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری، پس از موافقت دادستان، پرونده بلافاصله از طریق شعبه بازپرسی به دادگاه صالح ارسال میشود.
- اگر دادستان با نظر بازپرس مخالف باشد و بازپرس بر عقیده خود اصرار کند، پرونده برای حل اختلاف به دادگاه صالح ارسال شده و طبق تصمیم دادگاه عمل خواهد شد.
7.ارسال پرونده به دادگاه:
پس از تأیید دادستان و صدور کیفرخواست، پرونده از دادسرا خارج شده و به دادگاه کیفری صالح برای رسیدگی نهایی (محاکمه) ارسال میشود.موارد ذکر شده در قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست در قرار جلب به دادرسی، مواردی مانند مشخصات کامل متهم، اتهام یا اتهامات وارد شده، مواد قانونی مربوط به جرم، خلاصه ادله و مستندات اتهام، تاریخ و شماره پرونده، و امضای مقام قضایی صادرکننده (بازپرس یا دادیار) ذکر میشود.
بر اساس ماده ۲۷۹ قانون آیین دادرسی کیفری، در کیفرخواست (که پس از تأیید قرار جلب به دادرسی صادر میشود) مواردی مانند مشخصات متهم، ادله انتساب اتهام، مستندات قانونی جرم، نوع، محل و تاریخ وقوع جرم، وضعیت آزادی یا بازداشت متهم با ارائه دلایل تصمیمات، خلاصه پرونده شخصیتی و روانی متهم، و سابقه محکومیتهای متهم ذکر میشود.
پیامدهای صدور قرار جلب به دادرسی
صدور این قرار پیامدهای حقوقی مهمی برای متهم دارد:
ورود به مرحله محاکمه:
پس از صدور و تأیید این قرار و ارسال پرونده به دادگاه، متهم رسماً در دادگاه کیفری محاکمه خواهد شد.
حضور در دادگاه برای دفاع:
متهم باید در دادگاه برای ارائه دفاعیات خود حضور پیدا کند. در غیر این صورت، ممکن است با دستور قضایی جلب شود.
امکان تشدید وضعیت حقوقی متهم:
در برخی موارد، صدور این قرار میتواند منجر به تشدید محدودیتهای حقوقی برای متهم، مانند ممنوعالخروجی یا صدور قرار تأمین کیفری سختتر شود.
ادامه تحقیقات در دادگاه:
حتی پس از ارسال پرونده به دادگاه، رسیدگی و تحقیق ادامه مییابد و متهم فرصت دفاع از خود را دارد.
صدور رأی نهایی توسط دادگاه:
دادگاه پس از بررسیهای لازم، رأی نهایی (محکومیت یا برائت) را صادر میکند. صدور این قرار به معنای محکومیت قطعی نیست و متهم همچنان میتواند در دادگاه از خود دفاع کند و حتی امکان شکستن رأی قاضی در این مرحله وجود دارد.
ایجاد سابقه کیفری:
در صورت اثبات جرم در دادگاه و محکومیت، برای متهم سابقه کیفری ثبت خواهد شد.
•امکان عفو:
حتی پس از صدور این قرار، همچنان فرصت عفو متهم وجود دارد. اعتراض به قرار جلب به دادرسی در خصوص قابل اعتراض بودن قرار جلب به دادرسی، منابع ارائه شده اطلاعات متناقضی دارند:
- برخی منابع صراحتاً بیان میکنند که قرار جلب به دادرسی قابل اعتراض نیست.
- یکی از منابع به ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی کیفری اشاره میکند که قرارهای قابل اعتراض دادسرا را احصاء کرده و قرار جلب به دادرسی جزو آنها نیست.
- منبع دیگری صراحتاً بیان میکند که قرار جلب به دادرسی قابل اعتراض است و متهم میتواند ظرف مهلت قانونی (معمولاً ۱۰ روز پس از ابلاغ) اعتراض خود را به دادگاه کیفری صالح ارائه کند.
- بر اساس این دیدگاه، دادگاه اعتراض را بررسی کرده و میتواند قرار را تأیید یا رد کند و در صورت پذیرش اعتراض، قرار ممکن است لغو شود
بنابراین، بر اساس منابع موجود، در مورد قابل اعتراض بودن مستقیم قرار جلب به دادرسی از سوی متهم اختلاف نظر وجود دارد؛ اما آنچه مسلم است این است که متهم در مرحله رسیدگی دادگاه، فرصت کامل دفاع از خود و ارائه دلایل بیگناهی را خواهد داشت.
نمونه قرار جلب به دادرسی
قرار جلب به بازرسی
شماره پرونده: ۹۸۰۹۹۸۰۲۳۴۵۰۰۰۰۱
تاریخ: ۱۴۰۳/۰۳/۰۱
مرجع صادرکننده: شعبه دوم دادیاری دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان تهران
نام مقام قضایی صادرکننده: دادیار علی رضایی
موضوع: قرار جلب به بازرسی
با عنایت به محتویات پرونده و گزارش مأمورین انتظامی و همچنین اظهارات شاکی، بهمنظور کشف ادله و بررسی صحت و سقم اظهارات طرفین، به استناد ماده ۹۷ و ۱۳۴ قانون آیین دادرسی کیفری، قرار جلب به بازرسی محل به شرح زیر صادر میگردد:
مشخصات محل مورد بازرسی:
آدرس: تهران، خیابان آزادی، کوچه بهار، پلاک ۳۲، واحد ۵
نوع محل: منزل مسکونی متعلق به متهم آقای حسین احمدی
دلایل و مستندات:
طبق گزارش مأمور کلانتری ۱۳۴ آزادی و اظهارات شاکی مبنی بر نگهداری اقلام ممنوعه در محل مذکور، ضرورت بازرسی محل وجود دارد.
نحوه اجرا:
بازرسی با رعایت مقررات قانونی، با حضور نماینده دادستان یا ضابط قضایی مجاز و ترجیحاً در ساعات روز انجام شود. در صورت مواجهه با مقاومت، مأمورین حق استفاده از اقدامات قانونی لازم را دارند.
نکات مهم:
-
حفظ حقوق شهروندی و رعایت حریم خصوصی الزامی است.
-
صورتجلسه بازرسی باید تنظیم و در پرونده ثبت گردد.
-
در صورت کشف ادله جدید، مراتب فوراً به مقام قضایی گزارش شود.
این قرار در ساعت ۱۰:۳۰ روز ۱۴۰۳/۰۳/۰۱ صادر و به ضابطین ابلاغ گردید.
امضاء مقام قضایی
علی رضایی
دادیار شعبه دوم دادسرای عمومی و انقلاب تهران
(مهر رسمی)
سوالات متداول قرار جلب به دادرسی
قرار جلب به دادرسی چیست؟
قرار جلب به دادرسی یکی از قرارهای نهایی صادره از سوی دادسرا (توسط بازپرس یا دادیار) در مرحله تحقیقات مقدماتی است. این قرار به این معناست که مقام قضایی تشخیص داده که اتهام متوجه متهم است و دلایل کافی برای محاکمه او در دادگاه وجود دارد.
اثر قرار جلب به دادرسی چیست؟
اثر اصلی این قرار، متوجه شدن اتهام نسبت به متهم و ارجاع پرونده از دادسرا به دادگاه کیفری صالح جهت رسیدگی و صدور حکم مجازات است. این قرار مقدمهای برای صدور کیفرخواست توسط دادستان و شروع مرحله محاکمه است. بر اساس ماده ۲۷۶، اثر آن شامل احضار متهم، تفهیم اتهام، اخذ آخرین دفاع و ارسال پرونده به دادگاه است.
آیا قرار جلب به دادرسی قابل اعتراض است؟
بر اساس منابع ارائه شده، در این خصوص اختلاف نظر وجود دارد. برخی منابع به صراحت بیان میکنند که این قرار قابل اعتراض نیست. در مقابل، منبع دیگری ذکر میکند که متهم میتواند ظرف مهلت قانونی به این قرار اعتراض کند و دادگاه آن را بررسی خواهد کرد. اما حتی در صورت عدم امکان اعتراض مستقیم، متهم در مرحله دادگاه فرصت کامل دفاع از خود را خواهد داشت.
بعد از صدور قرار جلب به دادرسی چه اتفاقی میافتد؟
پس از تأیید این قرار توسط دادستان و صدور کیفرخواست، پرونده به دادگاه کیفری صالح ارسال میشود. متهم برای محاکمه احضار میشود و باید در دادگاه برای دفاع از خود حاضر شود. دادگاه به پرونده رسیدگی کرده و در نهایت رأی نهایی (محکومیت یا برائت) را صادر میکند.
چه زمانی قرار جلب به دادرسی صادر میشود؟
این قرار در مرحله تحقیقات مقدماتی توسط بازپرس یا دادیار صادر میشود. زمانی صادر میشود که پس از جمعآوری ادله و انجام تحقیقات لازم، مقام قضایی به این نتیجه برسد که دلایل کافی برای انتساب جرم به متهم وجود دارد، جرم واقعاً رخ داده و فاقد موارد قانونی برای منع یا موقوفی تعقیب است.
با قرار جلب به دادرسی مواجه شدهاید؟ سردرگم و نگران نباشید!
مجموعه حقوقی وکیل یاران با تیمی از وکلای پایه یک باتجربه و متخصص در امور کیفری، آماده است تا در این مرحله حساس از پرونده، از حقوق شما دفاع کند.
📞 همین حالا با ما تماس بگیرید و با دریافت مشاوره فوری و تخصصی، بهترین تصمیم حقوقی را بگیرید.
📍 وکیل یاران، مدافع مطمئن شما در مسیر عدالت
📲 تماس سریع: 09124398200
🌐 رزرو مشاوره آنلاین: www.vakilyaran.com